transformatie kruithuis

‘De Bossche Tuin’ stelt het introverte karakter van het Kruithuis centraal en gebruikt dit bij de transformatie van kavel naar ensemble in de stad. Het open kavel verandert in een omsloten tuin, een groene long in een versteende omgeving. De afzonderlijke elementen, zoals het Kruithuis, de omliggende woningen, diverse bomen, de oude militaire bakkerij en de diverse objecten worden verbonden door een muur. Deze stenen muur is de begrenzing van het kavel en biedt het Kruithuis en de overige bebouwing een introvert kader. De gebouwen openen zich richting het Kruithuis. De muur is de grens tussen de buiten- en binnenwereld. Het drukke stadsleven wordt geblokkeerd, eenmaal binnen overheerst de natuur. Dit wordt versterkt door aan de binnenzijde van de muur spiegels te plaatsen zodat alleen de tuin en de lucht weerspiegeld wordt. De tuin wordt visueel oneindig.

Het Kruithuis is in de 17e eeuw in een vrije ruimte binnen de stadsmuur van ’s Hertogenbosch gebouwd. Het keerde zich met haar dikke muren van de stad af om maximale bescherming te bieden tegen een eventuele ontploffing. Het Kruithuis stond in het vrije veld en oriënteerde zich met twee torens op het Marktplein en de Grote Kerk van het oude stadscentrum. Het zeskantige volume van het Kruithuis is opgebouwd uit zware gesloten buitenmuren, een relatief licht dak en een lichtere binnengevel met een onoverdekt binnenhof. Deze constructie navigeerde een mogelijke explosie van het kruit naar een implosie die de stad en de verdedigingswerken niet zou schaden. Door stadsuitbreiding in de navolgende eeuwen is het Kruithuis middenin de stad komen te liggen. Nu valt het door haar bescheiden afmeting en gesloten gevels nauwelijks op tussen de omliggende bebouwing. De diverse gebouwen aan de randen van het kavel worden (tijdelijk) bewoond of staan leeg. Naar het midden van het kavel liggen verwaarloosde tuinen voorzien van een hekwerk.

Het ensemble ‘De Bossche Tuin’ wordt herbestemd tot een educatief en recreatief complex waarin het Kruithuis een centrale positie inneemt. De Bossche Tuin wordt dé plek in ’s Hertogenbosch waar je trouwt, dineert, luncht, overlegt, ontmoet en soms zelfs ook overnacht. Het nieuwe vaste programma van het Kruithuis bevat een grand café, een biologisch restaurant, een minimarkt met lokale specialiteiten en producten uit de tuin en twee comfortabele kamers voor een overnachting. De informele overlegplekken in De Bossche Tuin bieden het bedrijfsleven mogelijkheden om op een ontspannen wijze zaken te doen. Een deel van het gebouw is flexibel in te delen en daardoor geschikt voor een kleine expositie, een Bourgondisch feest, een bijeenkomst van het BAI of een trouwerij. Naast drie spannende plekken voor een overnachting bevat de muur een bloemenstal, een taartarchitect, een kookstudio en het atelier van een aantal food-designers, die gebruik maken van de tuin. Er wordt nauw samengewerkt met diverse HBO opleidingen in de ‘groene sector’ die ‘s Hertogenbosch rijk is. Samenwerking met deze HBO opleidingen garandeert continuïteit en vooral ontwikkeling van het ensemble. Zo worden bepaalde functies gerund door studenten en kan De Bossche Tuin dienen als springplank naar het bedrijfsleven.

Het ontwerp van de tuin grijpt terug op de oorspronkelijke typologie van een omsloten akker. De tuin is verdeeld in langwerpige stroken met daarin botanische-, sier-, productie- en proefbedden die worden doorkruist door informele ‘olifantenpaadjes’. In de tuin geteelde gewassen worden geoogst en gebruikt in de omliggende faciliteiten zoals het restaurant.

Hoewel de tuin niet zichtbaar is vanuit de stad wordt de nieuwsgierigheid gewekt door ‘schietgaten’ in de muur aan te brengen die het mogelijk maken een glimp op te vangen van de tuin. Vanuit één ruimte in De Bossche Tuin is het mogelijk weer terug te kijken op de stad. Dit huis op poten is de zesde en meest gewilde kamer om te overnachten in ’s Hertogenbosch.

projectgegevens

BAI Den Bosch (opdrachtgever)
JADE architecten (ontwerp)
Den Bosch (locatie)

Transformatie Kruithuis (soort project)
Prijsvraag (status)